آموزش چیدن مهرههای تخته نرد و نحوه بازی
تخته نرد یکی از قدیمیترین و جذابترین بازیهای فکری جهان است؛ بازیای که ترکیبی از شانس، استراتژی و تصمیمگیری را در کنار هم قرار میدهد. شاید در نگاه اول صفحه، مهرهها و تاسهای آن کمی پیچیده به نظر برسند، اما واقعیت این است که اگر فقط یک بار نحوه چیدن مهرهها و قوانین اصلی بازی را یاد بگیرید، بهراحتی میتوانید اولین مسابقه خود را انجام دهید.
در این مقاله از مگ لایف قصد داریم صفر تا صد آموزش چیدن مهرههای تخته نرد، جهت حرکت مهرهها، قوانین بازی، اصطلاحات رایج، نحوه بردن بازی و حتی چند تکنیک کاربردی را آموزش دهیم تا پس از مطالعه، بدون نیاز به آموزش دیگری بتوانید تخته نرد بازی کنید.
تخته نرد چیست؟
تخته نرد (Backgammon) یک بازی دونفره است که روی صفحهای شامل ۲۴ خانه باریک (نقطه یا مثلث) انجام میشود. هر بازیکن ۱۵ مهره دارد و هدف این است که تمام مهرههای خود را زودتر از حریف از صفحه خارج کند.
در این بازی:
- شانس با تاس مشخص میشود.
- نحوه حرکت مهرهها به استراتژی شما بستگی دارد.
- هر تصمیم میتواند نتیجه بازی را تغییر دهد.
به همین دلیل تخته نرد هم یک بازی فکری محسوب میشود و هم هیجان بالایی دارد.
وسایل موردنیاز برای بازی تخته نرد
برای شروع بازی به وسایل زیر نیاز دارید:
- یک صفحه تخته نرد
- ۳۰ مهره (۱۵ سفید و ۱۵ مشکی یا رنگهای متفاوت)
- دو عدد تاس
- یک تاس داو (در مسابقات حرفهای)
- دو لیوان تاس (اختیاری)
بیشتر بخوانید: بهترین سریال های ترکی عاشقانه

صفحه تخته نرد را بشناسید
قبل از آموزش چیدن مهرهها بهتر است با قسمتهای مختلف صفحه آشنا شوید.
صفحه شامل:
- ۲۴ خانه
- ۱۲ خانه در سمت راست
- ۱۲ خانه در سمت چپ
- یک قسمت میانی که به آن “بار” گفته میشود.
هر ۶ خانه یک بخش محسوب میشود.
این بخشها عبارتاند از:
- خانه داخلی شما
- خانه بیرونی شما
- خانه بیرونی حریف
- خانه داخلی حریف
شناخت این قسمتها باعث میشود قوانین بازی را راحتتر یاد بگیرید.
آموزش چیدن مهرههای تخته نرد
مهمترین مرحله برای شروع بازی، چیدن صحیح مهرهها است.
در ابتدای بازی هر بازیکن ۱۵ مهره را دقیقاً به شکل زیر میچیند.
تعداد مهرهها در هر خانه
چیدمان استاندارد مهرهها به این صورت است:
- ۲ مهره روی خانه شماره ۲۴
- ۵ مهره روی خانه شماره ۱۳
- ۳ مهره روی خانه شماره ۸
- ۵ مهره روی خانه شماره ۶
حریف نیز دقیقاً همین چیدمان را بهصورت قرینه انجام میدهد.
این چیدمان در تمام مسابقات رسمی جهان استفاده میشود.
جهت حرکت مهرهها چگونه است؟
یکی از سوالات رایج افراد تازهکار این است:
مهرهها به کدام سمت حرکت میکنند؟
پاسخ ساده است.
دو بازیکن در جهت مخالف یکدیگر حرکت میکنند.
یعنی:
- مهرههای شما از خانه ۲۴ به سمت خانه ۱ حرکت میکنند.
- مهرههای حریف دقیقاً در جهت مخالف حرکت خواهند کرد.
در نهایت هر بازیکن باید مهرههای خود را وارد خانه داخلی کند تا بتواند آنها را از صفحه خارج کند.

بازی تخته نرد چگونه شروع میشود؟
ابتدا هر بازیکن یک تاس میاندازد.
کسی که عدد بزرگتری بیاورد بازی را آغاز میکند.
همان دو عدد تاس اولین حرکت او محسوب میشود.
مثلاً:
بازیکن اول:
- ۵
- ۳
میتواند:
- یک مهره را ۸ خانه حرکت دهد (در دو مرحله)
- یا یک مهره ۵ خانه و مهره دیگر ۳ خانه حرکت کند.
قانون حرکت مهرهها
حرکت مهرهها همیشه براساس عدد تاس انجام میشود.
مثلاً اگر تاسها:
۴ و ۲ باشند.
شما باید:
- یک حرکت ۴ خانه
- و یک حرکت ۲ خانه
انجام دهید.
اگر امکان استفاده از هر دو تاس وجود داشته باشد، باید هر دو را بازی کنید.
قانون جفت آوردن (دبل)
اگر هر دو تاس عدد یکسانی نشان دهند، تعداد حرکتها دو برابر میشود.
مثلاً:
۴ و ۴
در واقع یعنی:
۴ + ۴ + ۴ + ۴
یعنی چهار حرکت چهارخانه خواهید داشت.
این قانون یکی از بهترین فرصتها برای جلو افتادن در بازی است.
مهرههای تنها و قانون زدن
اگر فقط یک مهره از حریف روی یک خانه قرار داشته باشد، آن مهره آسیبپذیر است.
در صورتی که روی همان خانه فرود بیایید:
- مهره حریف زده میشود.
- به قسمت وسط صفحه (بار) منتقل میشود.
بازیکنی که مهرهاش زده شده، ابتدا باید آن مهره را دوباره وارد صفحه کند و سپس ادامه بازی را انجام دهد.
ورود دوباره مهره از بار
اگر مهره شما زده شود:
باید مطابق عدد تاس وارد خانه داخلی حریف شوید.
تا زمانی که مهره وارد صفحه نشده است:
اجازه حرکت هیچ مهره دیگری را ندارید.
چه زمانی نمیتوان روی یک خانه رفت؟
اگر خانه مقصد دارای:
- دو مهره یا بیشتر از حریف باشد
ورود به آن خانه ممنوع است.
به این خانه اصطلاحاً “بسته” گفته میشود.
خانهسازی چیست؟ (خانه بستن)
یکی از مهمترین استراتژیهای تخته نرد، ساختن خانه است.
اگر دو مهره روی یک خانه قرار دهید:
آن خانه برای حریف بسته خواهد شد.
هرچه خانههای بیشتری پشت سر هم بسازید:
حرکت حریف سختتر میشود.
بازیکنان حرفهای معمولاً سعی میکنند زنجیرهای از خانههای بسته ایجاد کنند.
خارج کردن مهرهها چگونه انجام میشود؟
وقتی تمام ۱۵ مهره وارد خانه داخلی شدند، مرحله پایانی آغاز میشود.
اکنون میتوانید مهرهها را براساس عدد تاس از صفحه خارج کنید.
مثلاً:
اگر مهرهای روی خانه ۴ دارید و تاس ۴ بیاید:
میتوانید آن مهره را خارج کنید.
اگر عدد دقیق وجود نداشته باشد، قوانین خاصی برای خارج کردن مهرهها وجود دارد که به ترتیب نزدیکترین مهره اجرا میشود.
چه کسی برنده بازی است؟
بازیکنی که زودتر:
تمام ۱۵ مهره خود را از صفحه خارج کند،
برنده مسابقه خواهد بود.
اصطلاحات مهم در تخته نرد
در طول بازی با اصطلاحات زیر زیاد روبهرو میشوید:
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| مهره | قطعه بازی |
| بار | قسمت وسط صفحه |
| خانه | مثلثهای روی صفحه |
| خانه داخلی | محل خروج مهرهها |
| دبل | جفت آمدن تاس |
| زدن مهره | خارج کردن مهره حریف |
| خانه بسته | خانه دارای دو مهره یا بیشتر |
| بیرون بردن | خارج کردن مهرهها از صفحه |
مطلب پیشنهادی: هر 100 کیلومتر با ماشین چند ساعت است؟

مهمترین قوانین تخته نرد
هنگام بازی این قوانین را همیشه به خاطر داشته باشید:
- مهره فقط رو به جلو حرکت میکند.
- روی خانه بسته حریف نمیتوان رفت.
- اگر مهره زده شود ابتدا باید وارد صفحه شود.
- اگر هر دو تاس قابل استفاده باشند، باید هر دو استفاده شوند.
- در صورت جفت آمدن، چهار حرکت انجام میشود.
- تا زمانی که همه مهرهها وارد خانه داخلی نشده باشند، خروج مهره مجاز نیست.
چند استراتژی ساده برای برنده شدن
اگر تازه بازی را شروع کردهاید، رعایت این نکات احتمال برد شما را بیشتر میکند.
۱. مهرههای تنها را رها نکنید
مهرههای تک معمولاً اولین هدف حریف هستند.
۲. خانههای بیشتری ببندید
هرچه خانههای بیشتری بسازید، آزادی حرکت حریف کمتر میشود.
۳. مهرهها را پخش نکنید
تمرکز مهرهها باعث دفاع بهتر میشود.
۴. عجله نکنید
گاهی یک حرکت دفاعی ارزش بیشتری از یک حرکت هجومی دارد.
۵. از دبلها بهترین استفاده را ببرید
جفت آوردن بهترین فرصت برای جلو افتادن در بازی است؛ بنابراین قبل از حرکت کمی فکر کنید.
اشتباهات رایج افراد مبتدی
بسیاری از تازهکارها این اشتباهات را انجام میدهند:
- باز گذاشتن مهرههای تک
- فراموش کردن ورود مهره از بار
- عجله برای خارج کردن مهرهها
- بیتوجهی به خانهسازی
- استفاده نادرست از اعداد تاس
- حرکت دادن مهرهها بدون برنامه
اگر از این اشتباهات دوری کنید، پیشرفت شما در بازی بسیار سریعتر خواهد بود.
تفاوت بازی دوستانه و مسابقات رسمی
در بازیهای دوستانه معمولاً قوانین با انعطاف بیشتری اجرا میشوند، اما در مسابقات رسمی رعایت دقیق قوانین، زمانبندی، ترتیب حرکت مهرهها و استفاده از تاس داو اهمیت زیادی دارد. همچنین در رقابتهای حرفهای، مدیریت ریسک و تصمیمگیری بر اساس احتمال حرکتهای بعدی حریف نقش پررنگتری پیدا میکند.
سوالات متداول
آیا ترتیب چیدن مهرهها همیشه ثابت است؟
بله. در تمام مسابقات استاندارد، مهرهها با چیدمان ۲، ۵، ۳ و ۵ روی خانههای ۲۴، ۱۳، ۸ و ۶ قرار میگیرند.
اگر مهره من زده شود چه کار باید بکنم؟
ابتدا باید آن را با توجه به عدد تاس از بار وارد صفحه کنید. تا قبل از ورود مهره، اجازه حرکت دادن سایر مهرهها را ندارید.
آیا میتوان از روی مهرههای خود عبور کرد؟
بله. مهرههای خودتان مانعی برای حرکت نیستند و میتوانید از روی آنها عبور کنید.
آیا میتوان روی خانهای که فقط یک مهره از حریف دارد قرار گرفت؟
بله. در این حالت مهره حریف زده شده و به بار منتقل میشود.
چه زمانی میتوان مهرهها را از صفحه خارج کرد؟
فقط زمانی که هر ۱۵ مهره شما وارد خانه داخلی شده باشند.
جمعبندی
یادگیری آموزش چیدن مهرههای تخته نرد و نحوه بازی برخلاف تصور بسیاری از افراد، چندان پیچیده نیست. کافی است ابتدا چیدمان استاندارد مهرهها، جهت حرکت، قوانین مربوط به تاس و شیوه خارج کردن مهرهها را بهخوبی یاد بگیرید. پس از آن، با کمی تمرین میتوانید استراتژیهایی مانند خانهسازی، زدن مهرههای حریف و مدیریت حرکتها را به کار بگیرید و از هر بازی تجربه بیشتری کسب کنید.
اگر بهتازگی وارد دنیای تخته نرد شدهاید، چند بازی دوستانه انجام دهید؛ با هر دست، تسلط شما بر قوانین و تاکتیکهای بازی بیشتر خواهد شد و از این بازی کلاسیک و هیجانانگیز لذت بیشتری خواهید برد.